De Dharma

       

      Ongeveer 2500 jaar geleden leefde prins Siddhartha Gautama in Noord-India. Na een lange sprirituele zoektocht bereikte hij volledige verlichting en werd een Boeddha. De Boeddha onderwees ongeveer 40 jaar: de kern van zijn onderricht beoogt het opheffen van het lijden van voelende wezens.

      In principe kan ieder van ons Boeddha worden door alle kwaliteiten van de geest te ontwikkelen en door alle negatieve aspecten van onze eigen geest te onderdrukken.

      De leer van de Shakyamuni Boeddha kan kort worden samengevat in zijn eerste leer: :   'de vier edele waarheden' :

      1. Het leven is doordrenkt van lijden: bijvoorbeeld, de lichamelijke en geestelijke ervaring van gebrek en verlies.

      2. De oorzaken van dit lijden zijn de storende emoties, zoals gehechtheid, afkeer en fundamentele onwetendheid. Deze vergiften laten afdrukken op de geest achter. Hoe  dieper deze afdrukken zijn, hoe meer ze onze toekomst zullen bepalen.

      3. Het is mogelijk om een definitief einde te maken aan het lijden en om blijvend geluk te ervaren

      4. De manier om dit doel te bereiken bestaat erin om de fundamentele onwetendheid over onze eigen aard en die van de verschijnselen weg te nemen. De kern van deze onwetendheid ligt in het niet zien - of niet willen zien - dat niets uit zichzelf bestaat. Gelijktijdig is het noodzakelijk om een ethisch gedragspatroon te ontwikkelen

      In het boeddhisme verwijst het woord lijden (dukkha) naar allerlei ongemakken, problemen en frustraties. Bijvoorbeeld, gedwongen worden om te leven met iets dat niet bij ons past. Dit lijden - ook lichamelijk lijden - speelt zich uiteindelijk af in onze geest: er ontstaan discursieve of ‘redenerende’ gedachten over onze toestand, ze laten ons niet los en ze veranderen in een eindeloze stroom van gedachten waarmee we ons uiteindelijk identificeren. Door ons bewust te zijn van deze ‘gedachtengang’, kunnen we onze perceptie van lijden veranderen en het zelfs helemaal laten verdwijnen. 

      In het boeddhisme is het cruciaal om de geest te trainen, om een altruïstische houding te ontwikkelen. Meditatie helpt ons om onze geest te trainen. Op die manier bevrijden we onze geest van misleidende projecties en van andere negatieve gewoonten. De altruïstische houding bestaat erin dat men zich ten doel stelt om andere levende wezens te helpen met het vinden van geluk, om hen uit hun lijden te verlossen of om hen tenminste geen kwaad te berokkenen.     

      De kern van Boeddha's leer is samengebundeld in de drie pijlers van het pad: het verlangen naar bevrijding, het verlangen om een Boeddha te worden om alle levende wezens van lijden te bevrijden, en het ontwikkelen van wijsheid. Om te beginnen proberen wij ons te ontdoen van onze eigen problemen, veroorzaakt door onze verwarring en de gevolgen daarvan: onze gehechtheid aan ons eigen ik. Vervolgens worden wij ons ervan bewust dat andere mensen soortgelijke problemen kennen en wijden ons hart met liefde en mededogen aan het zelf worden van een boeddha, zodat wij anderen op grote schaal kunnen helpen met onze wijsheid. Om een boeddha te worden is het van essentieel belang dat wij wijsheid ontwikkelen, een begrip van onze ware aard en die van andere verschijnselen. 

      Enkele centrale begrippen van het boeddhisme :

      • Mededogen : wanneer we alle levende wezens als minstens even belangrijk beschouwen als onszelf, brengen we de oorzaken van geluk in praktijk.

      • Wijsheid: alles bestaat op een relatieve manier - een bijzonder moeilijk begrip om te verklaren; het wordt ook leegte en egoloosheid genoemd.  De essentie is dat niets op zichzelf bestaat, dat alle verschijnselen zijn samengesteld.

      • Meditatie: een krachtige manier om onze geest te begrijpen, te leren beheersen en om onszelf op een positieve manier te ontwikkelen. Het gaat niet over stoppen met denken. We leren de geest tot rust te brengen en ons op een geconcentreerde manier te focussen, waarbij we observeren wat de geest op elk moment aan het doen is. Zonder de gedachten te veroordelen, richten we onze aandacht weer op ons steunpunt.

      • Toevlucht nemen: boeddhist worden, zijn vertrouwen stellen in de drie juwelen: de Boeddha, zijn leer (Dharma) en de boeddhistische gemeenschap van spirituele vrienden (Sangha).

      • Bodhisattva: Sanskriet woord dat "wezen van het ontwaken" betekent.  Het is een persoon die bezield is om alle voelende wezens tot ontwaken te brengen. Daarom aanvaardt hij om tijdelijk niet de staat voorbij het lijden te bereiken - maar om herboren te worden in een van de werelden van bestaan - om alle levende wezens van het lijden te verlossen.

      • Karma: onze daden - in lichaam, spraak of gedachten - hebben gevolgen voor onszelf en voor de anderen. Nuttige daden veroorzaken geluk, schadelijke daden veroorzaken lijden.

      • Wedergeboorte: alle voelende wezens gaan rond in een eindeloze cyclus van bestaan en wedergeboorten in een van de werelden van bestaan. In elke wereld ervaren we lijden. We kunnen ons ervan bevrijden door onze geest te ontwikkelen en door het ultieme geluk te realiseren.

      In de boeddhistische leer worden deze talrijke thema's door gekwalificeerde meesters behandeld en verhelderd door middel van studie, meditatie en beoefening. 

        Onderricht

         

        De vele thema's van de boeddhistische leer worden door gekwalificeerde meesters besproken en verdiept, zowel in studie, meditatie als beoefening.

        Een lama is een leraar, een spirituele gids. Hij is noch priester noch missionaris. Hij treedt niet op als bemiddelaar tussen de mensen en een hogere autoriteit. Hij heeft geen ambitie om te bekeren. De vraag naar onderricht komt van Westerlingen: dit is de reden voor de aanwezigheid van lama's in ons midden. Wij zijn hen zeer erkentelijk..

        De lama besluit uit vrije wil om de geloften van een monnik (of non, in het geval van vrouwen) af te leggen. Hij onderwijst maar preekt niet. Hij antwoordt pragmatisch op de vragen die hem gesteld worden.

        Het boeddhisme is geen theorie: het doel is om de dingen te verbeteren in de menselijke relaties, in de geesten, de woorden en de houdingen van de beoefenaars, via de praktijk zelf. Een lama staat altijd ter beschikking van hen die een beroep op hem willen doen; hij dringt zich nooit op.  

        Als hun aanwezigheid in België zo belangrijk is, is dat niet omdat zij willen domineren, maar omdat wij hun deze ruimte schenken. En ongetwijfeld ook omdat onze tijd zich bij uitstek leent voor een ontmoeting tussen het Oosten en het Westen. De onvoorwaardelijke geweldloosheid die het boeddhisme verkondigt, beantwoordt vandaag meer dan ooit aan de voornemens van onze medeburgers.

        Volgende onderwerpen komen regelmatig aan bod in ons programma:

        • Shinee of de meditatie van kalmte betekent "in vrede verwijlen". De gekalmeerde geest, die zich niet gemakkelijk laat afleiden, verblijft in een staat van meditatieve aandacht (shamatha in het Sanskriet). De praktijk richt zich op de opeenvolgende stadia van stabilisatie en de geleidelijke plaatsing van de geest. Innerlijke kalmte is noodzakelijk voor het bereiken van wijsheid en mededogen.

        • Lhaktong (analytische meditatie) : alles wat bestaat - zowel in Samsara als in Nirvana - komt voorbij de geest. De grote yogi's adviseren allemaal om alles wat we waarnemen en denken grondig te analyseren. De geest is van nature helder en licht. Discursieve of redenerende gedachten verstoppen de helderheid van onze geest. De analytische meditatie stelt ons in staat om de werking van onze geest te bestuderen. Zo ontwikkelen we een begrip van hoe onze geest werkt. Dagelijkse oefensessies leren ons om onze geest in een natuurlijke spontane staat te brengen, zonder afleiding.

        • Lodjong: deze krachtige en eeuwenoude praktijk geeft ons de concrete middelen om te leren alle omstandigheden van ons dagelijks leven te gebruiken als basis voor onze innerlijke transformatie.

        Deze praktijk bestaat uit zeven punten:

        • De voorbereidende praktijken

        • Het ontwaken van de geest van verlichting 

        • Adviezen voor het dagelijkse leven

        • Advies over leven en dood

        • Graadmeters voor het beoordelen van de vorderingen

        • Voorschriften voor het trainen van de geest (met inbegrip van de beoefening van de uitwisseling  (Tonglen)

        • Praktische raadgevingen

        Een uitgelezen kans om te leren hoe we het boeddhisme kunnen integreren in de dagelijkse realiteit van ons gezinsleven en ons werk.

        Toevlucht nemen betekent de 'bescherming' zoeken van de 'Drie Juwelen': de Boeddha (de leraar), de dharma (de leer, de adviezen), en de sangha (de gemeenschap van leraren en beoefenaars). Toevlucht nemen vereist een minimum aan persoonlijke betrokkenheid.

        Als u volledig overtuigd bent van de noodzaak om de boeddhistische beginselen in uw leven te integreren en als u bereid bent om de Boeddha als uw persoonlijke gids, de Dharma als de leidraad van uw leven, en de Sangha als uw steun te beschouwen, dan kunt u toevlucht nemen.

        Door de toevlucht zal de werking van positieve en heilzame activiteiten toenemen. Dit is een krachtige ontwikkeling in het leven van de beoefenaars.

        De toevluchtsceremonie is een plechtige bevestiging van dit besef.

          De Drie Voertuigen

           

          Er bestaat niet zoiets als 'het' boeddhisme. In het algemeen zijn er drie hoofdstromen. Bovendien zijn er vele kleinere scholen, en in het Westen neemt het boeddhisme een andere vorm aan dan in het Oosten.

          Het Theravada boeddhisme is de oudste van de drie grote boeddhistische tradities. Theravada betekent in het Pali de "oude leer" en komt van "vada" (leer) en "thera" (de ouden) - de leer van de ouden. Volgens de naam gaat deze leer terug op de oudste tradities van het vroege boeddhisme en de canons van de Tripitaka (Sanskriet) teksten - of de Drie Manden - geschreven in Pali.

          In Theravada staat de Boeddha - de historische figuur Siddhartha Gautama - centraal. Andere Boeddha's, zoals de Boeddha van de toekomst, de Bodhisattva's en de beschermers hebben slechts een symbolische en theoretische rol. Een Theravada tempel is te herkennen aan de vele standbeelden die er staan. Deze stellen bijna uitsluitend de historische Boeddha voor in zijn monnikskleed, samen met een of andere leerling (monnik). Het doel van Theravada is het bereiken van nirvana (Sanskriet) door het individu. Op dit eerste niveau binnen het boeddhisme - ook wel het "kleine voertuig" genoemd - ligt de nadruk van de beoefening op persoonlijke bevrijding. Beoefenaars richten zich op het afstand nemen van zichzelf en van de wereld en op het pacificeren van hun emoties. Daarnaast bestuderen zij de onderlinge afhankelijkheid van alle verschijnselen en de fundamentele leerstellingen, zoals de ‘ vier nobele waarheden ’.

          Theravada wordt ook wel de zuidelijke traditie genoemd. Het is de meest verbreide filosofie in Sri Lanka (Zuid-Azië), in Myanmar (het vroegere Birma), in Laos, in Cambodja en in Thailand in Zuidoost-Azië. Thailand neemt de overheersende plaats in op geografisch, economisch, politiek en boeddhistisch gebied (gelet op het aantal tempels en monniken). Na de immigratie van vele Thais naar Westerse landen is het Thaise boeddhisme steeds meer aanwezig in onze landen.  

          Het Mahayana - het boeddhisme van het Grote Voertuig - verscheen in India aan het begin van onze jaartelling. Historisch gezien is het een verdere ontwikkeling van de oorspronkelijke leer van de Boeddha. Het concentreert zich op de realisering van de bodhicitta gedachte - de wens om verlichting te bereiken om alle levende wezens te bevrijden.

          In het Grote Voertuig, gaat de zoektocht verder dan de persoonlijke bevrijding. Het gaat om het begrijpen van de leegte van alle verschijnselen, het bereiken van groot mededogen en het erkennen van de ontwakende natuur - of Boeddhanatuur - die in ieder levend wezen aanwezig is. In de Mahayana, kan iedereen verlichting bereiken. In de dagelijkse praktijk zijn liefdevolle vriendschap en mededogen voor alle andere voelende wezens van het grootste belang. De Mahayana-benadering legt de nadruk op onze pogingen om anderen te dienen, ongeacht de situatie waarin zij zich bevinden.

          In het Mahayana spelen, naast de historische Boeddha, vele andere abstracte en symbolische figuren, boeddha's en talrijke bodhisattva's (Sanskriet) een belangrijke rol. In Mahayana tempels worden zij vaak afgebeeld in koninklijke gewaden, met kronen en juwelen. Het te bereiken ideaal is de bodhisattva: iemand die de verlichting heeft bereikt, maar ervoor kiest zijn of haar nirvana uit te stellen om anderen te helpen om verlichting te bereiken.

          Het Vajrayana - of diamantvoertuig - verscheen in India rond de 6e  eeuw. Het wordt ook wel de geheime weg, de snelle weg of het esoterische voertuig van de tantra's genoemd. Vandaag de dag is Vajrayana wijdverbreid in de Himalaya-regio van Tibet, Nepal, Bhutan en Mongolië. Het wordt Vajrayana genoemd vanwege het gebruik van de vajra - de onverwoestbare diamant - als ritueel symbool. In het Tibetaans boeddhisme staat de lama - of spirituele leraar - centraal. Sinds de 9e eeuw zijn er verschillende overdrachtslijnen ontstaan. De Vajrayana methode bestaat uit de realisatie van leegte en mededogen in een onafscheidelijk geheel.

          Het Vajrayana-boeddhisme is esoterisch in die zin dat de overdracht van bepaalde leringen alleen mogelijk is van meester of leraar op leerling. ‘Geheim' verwijst naar het feit dat zelfs als de leer aan een derde zou worden doorgegeven, die persoon het niet zou horen om de eenvoudige reden dat hij of zij zich niet op het pad bevindt.